{"id":1390,"date":"2026-04-02T21:48:55","date_gmt":"2026-04-02T20:48:55","guid":{"rendered":"https:\/\/piatkosia.k4be.pl\/wordpress\/?p=1390"},"modified":"2026-04-02T22:02:02","modified_gmt":"2026-04-02T21:02:02","slug":"dzien-swiadomosci-autyzmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/piatkosia.k4be.pl\/wordpress\/2026\/04\/02\/dzien-swiadomosci-autyzmu\/","title":{"rendered":"Dzie\u0144 \u015bwiadomo\u015bci autyzmu"},"content":{"rendered":"

Dzi\u015b dzie\u0144 \u015bwiadomo\u015bci autyzmu. \u015awiecimy na z\u0142oto (bo au to z\u0142oty, je\u015bli o pierwiastki chodzi), nie na niebiesko. Dlaczego? Par\u0119 lat temu fajnie to opisano tutaj https:\/\/thisisinternet.pl\/2021\/03\/dlaczego-w-kwietniu-nie-zaswiece-sie-na-niebiesko-i-ty-tez-nie-powinienes\/<\/a> i nie ma co si\u0119 powtarza\u0107.<\/p>\n

<\/p>\n

Te\u017c jestem osob\u0105 na spektrum, dosta\u0142am diagnoz\u0119 we wczesnej doros\u0142o\u015bci, jeszcze przed „mod\u0105 na autyzm”, jeszcze jak nie by\u0142o „autyzmu kobiecego”, bo moje objawy wpadaj\u0105 te\u017c w ten „m\u0119ski”. Z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 sobie poradzi\u0142am, ale du\u017ce tu wsparcie mojego partnera. Mam cicho, ciemno i ciep\u0142o:) Czyli optymalnie.<\/p>\n

Najwi\u0119ksze problemy, z jakimi si\u0119 jeszcze mierz\u0119, s\u0105 zwi\u0105zane g\u0142\u00f3wnie z zaburzeniami czucia g\u0142\u0119bokiego oraz dyspraksj\u0105, czy tam zaburzeniami SI, nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 sensoryczna. Nie wpisuj\u0119 tu r\u00f3\u017cnych problem\u00f3w mi\u0119dzyludzkich, bo … rzadko widz\u0119 innych ludzi \ud83d\ude42 ca\u0142e \u017cycie przenios\u0142am do Internetu, poza \u015bwi\u0119towaniem w gronie rodzimowierc\u00f3w (ale 2-3 dniowe zakwasy i kilkana\u015bcie siniak\u00f3w by\u0107 musi), oraz konferencji technicznych (ale tu to jestem tak obci\u0105\u017cona „udawaniem normalnej” czyt. kontrolowaniem si\u0119 by nie wygl\u0105da\u0107 g\u0142upio, nie paln\u0105\u0107 czego\u015b” przez 2-3 dni, \u017ce zwykle ko\u0144cz\u0119 z czym\u015b przezi\u0119bieniopodobnym i potrzebuj\u0119 tygodnia).<\/p>\n

Nadal zdarza mi si\u0119 zgubi\u0107, nawet w wi\u0119kszym sklepie, ale chodz\u0119 tam na tyle rzadko, \u017ce nie pami\u0119tam kiedy ostatnio. Wystarczy dino pi\u0119tro ni\u017cej.<\/p>\n

Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce szko\u0142\u0119 mam ju\u017c za sob\u0105, bo ostatnio jak wpad\u0142am na warsztaty dla uczni\u00f3w… tam dalej s\u0105 dzwonki i gwar na przerwach! Dobrze, \u017ce radiow\u0119z\u0142a nie by\u0142o. Najgorszy wynalazek ludzko\u015bci, przez kt\u00f3ry musia\u0142am zmienia\u0107 skrzyd\u0142o na czas przerwy;p<\/p>\n

Ale wracaj\u0105c do tego, z czym sobie jeszcze nie poradzi\u0142am to … byciem wyrzucana z poci\u0105gu bo si\u0119 zepsu\u0142 w Praczach zamiast na g\u0142\u00f3wnym we Wro. Skombinowanie sobie stamt\u0105d transportu… straszne. Generalnie jak gdzie\u015b jad\u0119 transportem publicznym, to mam rozpisane gdzie jad\u0119, przez jakie stacje, na co si\u0119 przesiadam (np na jaki autobus miejski) itd. W improwizowanie na miejscu jestem totalnie s\u0142aba i wpadam w panik\u0119. Wi\u0119c mam zwykle x alternatyw rozpisanych. O ile nie zapomn\u0119 notatek:p ale te mam wydrukowane i w telu.<\/p>\n

Je\u015bli mog\u0142abym co\u015b na temat faktycznej poprawy sytuacji autyst\u00f3w powiedzie\u0107 tego dnia, to je\u015bli kto\u015b chce co\u015b zrobi\u0107, tu jest lista:<\/p>\n

    \n
  1. Zadbajcie o oznaczenie miejsca swojego wydarzenia (od wej\u015bcia do budynku do miejsca docelowego)<\/li>\n
  2. Zadbajcie o jakie\u015b miejsce, gdzie b\u0119dzie cicho, ciep\u0142o i ciemno, gdzie b\u0119dzie mo\u017cna uspokoi\u0107 przestymulowane zmys\u0142y<\/li>\n
  3. Nie pro\u015bcie o telefon, je\u015bli mo\u017cna co\u015b za\u0142atwi\u0107 kilkoma linijkami tekstu. To stresuje i rozwala par\u0119 godzin, albo ca\u0142y dzie\u0144. Ale czasami trzeba i sama te\u017c dzwoni\u0119 \ud83d\ude42<\/li>\n
  4. Na du\u017cych przestrzeniach zr\u00f3bcie „miejsce ratunkowe”. „Zgubi\u0142e\u015b si\u0119? Poczekaj tutaj na osob\u0119 towarzysz\u0105c\u0105”. Skorzystaj\u0105 z tego nie tylko osoby w spektrum, ale r\u00f3wnie\u017c dzieci, czy osoby starsze i z demencj\u0105. Kilka naklejonych strza\u0142ek na pod\u0142odze wystarczy.<\/li>\n
  5. Je\u017celi widzicie osob\u0119 w ochronnikach s\u0142uchu, a nie jest to plac budowy, ani zak\u0142ad produkcyjny – dajcie tej osobie spok\u00f3j, walczy o przetrwanie<\/li>\n
  6. Ignorujcie stimy i przejawy autoagresji. Ale w przypadku przemocy wzgl\u0119dem was reagujcie stawiaj\u0105c granic\u0119 i pewnie m\u00f3wi\u0105c „nie”, „nie zgadzam si\u0119”, „prosz\u0119 mi tak nie robi\u0107”, a w przypadkach skrajnych po prostu u\u017cyjcie przemocy bezpo\u015bredniej i obezw\u0142adnijcie agresora. Diagnoza nie mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 do pozwalania na przemoc wzgl\u0119dem os\u00f3b trzecich. Mo\u017cna dzwoni\u0107 na policj\u0119 i pogotowie. Rodzic\u00f3w te\u017c to dotyczy.<\/li>\n
  7. Stosujcie proste instrukcje i wymagaj jednej rzeczy na raz. I nie przerywaj aktualnej aktywno\u015bci, chyba \u017ce jest to sytuacja podbramkowa naprawd\u0119. Rozwalisz tym dobre kilka godzin, wi\u0119c nie nadu\u017cywaj podbramkowo\u015bci. Zaburzenia funkcji wykonawczych mog\u0105 by\u0107 problemem, ale to nie oznacza, \u017ce masz mie\u0107 zerowe wymagania wzgl\u0119dem dziecka czy pracownika. Jak b\u0119dziesz kogo\u015b za bardzo wyr\u0119cza\u0107, to nie opanuje jakiej\u015b umiej\u0119tno\u015bci i dopiero wtedy zrobisz z kogo\u015b osob\u0119 niepe\u0142nosprawn\u0105.<\/li>\n
  8. Je\u015bli macie takie osoby w zespole, przygotujcie „procedury awaryjne”, plany ABCD i nie m\u00f3w, \u017ce musisz z kim\u015b porozmawia\u0107, chyba \u017ce od razu powiesz na jaki temat. Bo zamiast produktywno\u015bci b\u0119dziesz mia\u0142 osob\u0119, kt\u00f3ra wymy\u015bla scenariusze o co ci mo\u017ce chodzi\u0107 i \u017caden z nich nie jest pozytywny:)<\/li>\n
  9. Nie wymuszajcie kontaktu wzrokowego i nie oceniajcie intencji za pomoc\u0105 modulacji g\u0142osu czy „min”. Osoby w spektrum cz\u0119sto nie umiej\u0105 w komunikacj\u0119 niewerbaln\u0105- ani w wykonywanie, ani w odczytywanie. Oczywi\u015bcie w doros\u0142o\u015bci kilku rzeczy mog\u0105 si\u0119 wyuczy\u0107 i to zadzia\u0142a, pod warunkiem, \u017ce osoba nie jest zm\u0119czona ani przestymulowana (wtedy na ten dodatkowy ci\u0119\u017cki wysi\u0142ek intelektualny po prostu nie ma ju\u017c si\u0142y). Je\u017celi co\u015b jest nie tak – po prostu o tym powiedzcie lub napiszcie 1 do 1 bez \u015bwiadk\u00f3w. S\u0142uchaj, to to i to. Schemat: Nieakceptowane dzia\u0142anie, dlaczego nieakceptowane, jak powinno by\u0107. Przyk\u0142ad: „Zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce przeklinasz przy dzieciach. Zale\u017cy mi na tym, aby moje dzieci nie s\u0142ysza\u0142y s\u0142\u00f3w uznawanych w spo\u0142ecze\u0144stwie za wulgarne. Prosz\u0119 aby\u015b u\u017cywa\u0142 tyko s\u0142\u00f3w cenzuralnych w ich obecno\u015bci.” Zauwa\u017ccie, \u017ce osoby w spektrum s\u0105 cz\u0119sto ostatnie, kt\u00f3re ogarn\u0105 niepisane zasady i to, je\u015bli jest regulamin, to \u017ce jedne punkty mo\u017cna \u0142ama\u0107, a za inne jest si\u0119 represjonowanym. Udzielcie niezb\u0119dnych informacji je\u015bli widzicie, \u017ce kto\u015b si\u0119 zachowuje w spos\u00f3b nieprzystaj\u0105cy. To, co dla jednej osoby jest oczywiste – dla drugiej by\u0107 nie musi.<\/li>\n
  10. Pozw\u00f3lcie przynie\u015b\u0107 jej swoje jedzenie na przyj\u0119cie i je zje\u015b\u0107. Cz\u0119sto osoby w spektrum maj\u0105 tak\u0105 wybi\u00f3rczo\u015b\u0107 pokarmow\u0105, \u017ce nie uda si\u0119 im nic znale\u017a\u0107 na twoim stole, co by by\u0142o dla niej jadalne. Mo\u017cesz te\u017c dopyta\u0107 czy jest co\u015b, co taka osoba zje i … po prostu dorzu\u0107 do menu. Zach\u0119caj jednak, w przypadku dzieci i m\u0142odzie\u017cy – do pr\u00f3bowania nowych smak\u00f3w- mo\u017ce odkryje co\u015b, co zaakceptuje.<\/li>\n
  11. Akceptujcie ciemne okulary i wy\u0142\u0105czon\u0105 kamerk\u0119 podczas rozm\u00f3w. Dzi\u0119ki temu osoba w spektrum nie b\u0119dzie musia\u0142a przepala\u0107 wi\u0119kszo\u015bci energii na to, \u017ce si\u0119 patrzy tam gdzie trzeba i jej k\u0105ciki oczu robi\u0105 to, co trzeba, a wy nie b\u0119dziecie si\u0119 b\u0142\u0119dnie czuli „zlewani”.<\/li>\n
  12. Pozw\u00f3lcie na wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119 ubioru, kt\u00f3ra umo\u017cliwi komfort termiczny i sensoryczny osobie w spektrum. Koszulk\u0119 firmow\u0105 mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107 na sweterek czy golf. To dzia\u0142a.<\/li>\n<\/ol>\n

    Dobra, starczy, bo si\u0119 d\u0142ugie zrobi\u0142o. I jeszcze jedna rzecz dla pa\u0144stwa – powr\u00f3\u0107cie z urz\u0119dami i innymi pa\u0144stwowymi plac\u00f3wkami do „modelu covidowego”, kiedy tyle si\u0119 da\u0142o za\u0142atwi\u0107 poczt\u0105 i przez Internet. I da\u0142o rad\u0119 zachowa\u0107 odpowiedni dystans mi\u0119dzy lud\u017ami.
    \nPS: facebook jest niebieski ca\u0142y rok i co? :p
    \nPS2:     https:\/\/www.cyberpsychoinstytut.pl\/konsultacje\/<\/a> – mo\u017cna skonsultowa\u0107 si\u0119 w sprawie cyfrowego dostosowania firmy do potrzeb os\u00f3b w spektrum \ud83d\ude42<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Dzi\u015b dzie\u0144 \u015bwiadomo\u015bci autyzmu. \u015awiecimy na z\u0142oto (bo au to z\u0142oty, je\u015bli o pierwiastki chodzi), nie na niebiesko. Dlaczego? Par\u0119 lat temu fajnie to opisano<\/p>\n

    Lecim dalejDzie\u0144 \u015bwiadomo\u015bci autyzmu<\/span> <\/i><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1390","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/piatkosia.k4be.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1390","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/piatkosia.k4be.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/piatkosia.k4be.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piatkosia.k4be.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piatkosia.k4be.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1390"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/piatkosia.k4be.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1390\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1401,"href":"https:\/\/piatkosia.k4be.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1390\/revisions\/1401"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/piatkosia.k4be.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/piatkosia.k4be.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/piatkosia.k4be.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}